Schellinkwoud

Schellinkwoud is een klein voedselbos in Noord-Holland, ten oosten van Schellinkhout aan het IJsselmeer. Als je aan de dijk parkeert en naar beneden loopt, richting het hek, verandert alles. De wind gaat liggen, het licht wordt nog mooier, de temperatuur wordt aangenamer, de zon gaat schijnen. Geuren en kleuren stromen je tegemoet. Schellinkwoud heeft een bijzonder micro-klimaat. Dat voel je als je er bent en dat zie je aan de beplanting.

Over mij, Madelon Oostwoud

Opgegroeid op het zand en tussen de dennen in Midden-Nederland, met een moestuin waar nooit iets opkwam, altijd in het bos aan het spelen; paddenstoelen zoeken, hutten bouwen, vuurtje stoken en soepjes brouwen . 

Door reizen en verhuizingen in en buiten Europa sprokkelde ik schooljaren bijeen op 4 middelbare scholen maar het voordeel was dat ik al jong veel van de wereld zag en school nooit een sleur werd. Kunstgeschiedenis leek leuk, maar bleek al snel veel te veel – en te langzaam. Mode-academie (toen drie jaar), een jaar Rietveld, werken in de confectie. Tekenen, schilderen, boeken maken, schrijven, interieurs ontwerpen waren leuker. 

Toen mijn vader mij als kind vroeg wat ik dacht dat ik wilde worden heb ik ‘schrijfster’ gezegd. Daarop zei hij: dat wordt je niet, dat ben je. En zo is het nu. 

Foto van Madelon Oostwoud in de natuur

Mijn boeken

Dit jaar wonen wij 30 jaar in hetzelfde huis en tuinier ik al die tijd in de binnenplaats achter het huis. Tussen de muren van de buren en onszelf ligt een kleine postzegeltuin van 30m2. Nog altijd beschouw ik deze tuin als een oase, een extra kamer bij ons huis. 

Boslandbouw, eetbare bomen en planten in rijen en randen Oogst-gevende planten en bomen, in rijen en randen, zijn toepasbaar waar van een voedselbos geen sprake kan (of mag) zijn. Denk aan perceelafscheidingen van boerenland tussen akkers en weilanden en hagen van grotere tuinen.  Met het bestaande landschap als uitgangspunt geef ik in dit boek voorbeelden voor voedselbosranden. Het betreft bestaande of lopende projecten, toegelicht door de ontwerpers.

Voor dit boek heb ik vragen van lezers over bodem en bodemvruchtbaarheid, stikstofproblematiek en plantengemeenschappen voorgelegd aan voedselbosboeren, ecologen en andere specialisten op hun vakgebied. De uitkomsten van al die antwoorden heb ik samengebracht in 5 hoofdstukken. In het 5e hoofdstuk licht ik het verschil in werkwijze toe bij uiteenlopende uitgangssituaties en verschillende soorten bodems. Oplossingen voor problemen rondom biodiversiteit, CO2-uitstoot en voedselproductie liggen immers voor het oprapen. Het boek beoogt die oplossingen op een heldere en voor iedereen toe te passen manier in kaart te brengen. Net als bij de eerdere twee boeken is er een losse plantenlijst bij het boek.

Voedselbosrand

Voedselbos

Toen ik het perceel aan de Zuiderdijk op een foto op Funda zag, wist ik het: dat is het. Bestemming Natuur, hoge bomen, beschutting, sloten rondom: dat word mijn voedselbos. Een jaar observeren leverde een indrukwekkende plantenlijst die met een natuurperceel niet veel van doen had: rozen, bamboe, yucca, seringen, fluweelboom, duivelswandelstok: De conclusie: hier is jaren geleden getuinierd en niet zo’n beetje ook. Veel vlieren, hoge populieren, omgevallen wilgen, en wie o wie had al die stobben hier zo slordig omgezaagd? De vorige eigenaar, noch Gemeente Drechterland, noch loonwerker die hier al jaren de sloten hekkelt, noch Het Hollands Noorderkwartier, noch Rijkswaterstaat kon het mij vertellen. En inmiddels maakt het ook niet meer uit. 

Het verwaarloosde bos transformeert stap voor stap, week na week, jaar na jaar in een verzorgd, toegankelijk perceel met hoge natuurwaarden, steeds meer opbrengst, steeds meer noten, bessen en appels, insecten, vogelnesten, én bezoekers. Je bent welkom op afspraak. In het boek Voedselbos heb ik 18 voorbeelden van bestaande voedselbossen beschreven. De eigenaars en/of ontwerpers komen uitgebreid aan bod. Het is inmiddels voor de 6e keer gedrukt.

De mooiste aanplant is een moerbeiboom, die ik van Open Tuinen Amsterdam kreeg als dank voor het openstellen van mijn tuin. In de loop van de jaren daarna maakten de felgekleurde azalea en de mooie maar saaie buxussen plaats voor eetbare vaste planten in alle soorten en maten. De oorspronkelijke ontwerptekening veranderde met de jaren mee en toont nu meer dan 60 eetbare soorten. In 2014 kwam permacultuur op mijn pad, permanente agricultuur. Toen ik er op internet over las, realiseerde ik me dat in die opleiding alles wat me interesseert, alles wat mijn en mijn tuin gaande hield, en alles wat mij energie geeft steeds neerkwam op:  teruggeven aan de aarde, nadenken over de bodem en de grondstoffen, oogsten maar niet uitputten. En dat is – in een notendop – wat permacultuur inhoudt.

Voor mijn afstudeerproject verzamelde ik meer dan 200 eetbare vaste planten in een lijst. Daarnaast tekende ik als voorbeeld 7 kleine tuinen en 3 balkons met eetbare vaste planten, waaronder mijn eigen tuin van 30m2. Omdat mijn medestudenten mijn tekeningen zo leuk vonden, waagde ik de stap naar een uitgever. De rest is geschiedenis. De plantenlijst wordt als losse plantengids bij al mijn boeken wordt meegeleverd. Een kleine eetbare tuin met vaste planten is inmiddels voor de 8e keer gedrukt. En daarmee begon voor mij het avontuur richting een eigen voedselbos.

Een kleine eetbare tuin met vaste planten

0
Brok natuur
0
Boeken, veel lezers
0
Sloten
> 0
Soorten
0
Voedselbos

Artikelen, recensies & interviews

Permacultuur Design

Duurzaam leven, biologisch eten en een groene levenshouding is voor stadsmensen net zo goed mogelijk als voor mensen die ‘buiten’ wonen. De kleine stadstuin van Madelon Oostwoud staat vol eetbare vaste planten die het heel goed doen.

NPO 1

Het klinkt paradijselijk: een bos vol met fruit- en notenbomen en eetbare planten, waar het voedsel voor het oprapen ligt. De voedselbossen schieten als paddenstoelen uit de grond, en dat is niet voor niks.

Visdief

Pas had ik een overleg bij de KNNV Uitgeverij en daar lag het gloednieuwe boek van Madelon Oostwoud op tafel. Of beter gezegd: haar twee nieuwe boeken. Want het groene en het witte boek horen duidelijk bij elkaar.

NRC

Het voedselbos lijkt een uitkomst voor de luie moestuinier. Madelon Oostwoud kocht een bos om uit te eten en weet: het is hard werken om de natuur haar gang te laten gaan.

Groen Vandaag

Dit boek (Voedselbos) is het logische vervolg op ‘Een kleine eetbare tuin met vaste planten’, mijn vorige tuinboek. Ik schreef Voedselbos voor iedereen die meer over voedselbossen wil weten.

Eigenwijsblij

Inmiddels ligt ‘Voedselbos – Inspiratie voor ontwerp’ van Madelon Oostwoud voor mijn neus. Je zou bijna denken dat voedselbossen een trend beginnen te worden in de Benelux!

Wilde weelde

Het eerste wat me opviel en een uitdrukkelijke meerwaarde is voor iemand die zich met ‘voedsel verbouwen anders’ bezig houdt of wil gaan houden, is de bijgeleverde plantengids. Die kietelt je inspiratie!

Seasons

Tekst: Annemarie Bergfeld Foto: Lode Greven

BNN vara

Voedselbosrand: geen boontjes uit Kenia of een kiwi uit Nieuw-Zeeland.

Nature today

Voedselbosranden bieden voedsel aan mens en dier.

Lezingen & workshops

Kruidenkracht, kruidenpacht

Lezing (55 minuten)

De mens, de stad en het eetbare

Lezing (55 minuten)

Compost stinkt niet

Lezing (55 minuten)

Wormentoren, wat is het en waarom?

Lezing (20-45 minuten)

Schets je tuin

Maximaal 10 personen

Workshop (2 uur)

Loop met me mee

Locatie Schellinkwoud

Wandeling met toelichting (1,5 uur)

Wildplukken in eigen tuin

Locatie gastvrouw of gastheer, altijd ism. een professionele wildplukker

Wandeling met toelichting (1,5 – 2 uur)

Voedselbos in een notendop

Het hoe en waarom in een notendop.

Workshop (55 minuten)

Permacultuur in een notendop

Het hoe en waarom in een notendop.

Workshop (55 minuten)

Op afspraak te boeken, overdag of ’s avonds

Foto's

Foto’s door Rosita Stumpel-Breuer uit Hoorn

Agenda

20 sept. 12:00-16:00

Het Hek Is Open, iedereen welkom om te bezoeken.

21 sept. 12:00-16:00

Het Hek Is Open, iedereen welkom om te bezoeken.

Hou de website in de gaten, er kunnen data bijkomen. 

Neem contact op

Interesse?

Interesse in een bezoek op afspraak? Ik hoor het graag van je. 
Behalve tijdens Hek Open Dagen, kan dat op afspraak in overleg. 
Kom je met een groep op een Open Dag, laat het mij dan alsjeblieft ook tevoren weten dan kan ik er rekening mee houden.

Schellinkwoud

Kruidenkracht, kruidenpacht

Wat men onkruiden noemt zijn meestal inheemse wilde kruiden. Het zijn eenjarige, soms meerjarige pioniersplanten. Toen de mensheid nog bestond uit ‘jagers en verzamelaars’ kende men de toepassingen ervan van voedsel tot medicijn – voor mens én dier. Het waren de oergroenten. Door veredeling zijn deze planten van uiterlijk en van smaak sterk veranderd. Een tijdje geleden kwam de term ‘vergeten groenten’ opzetten. Maar zijn die vergeten omdat ze niet lekker zijn? En hoe vaak laten we nog groenten ‘doorschieten’ tot prachtige planten met bloemen? Deze lezing gaat over de eetbaarheid en de schoonheid van wilde planten en prachtige groenten. En ja, dat gaat veel verder dan zevenbladpesto, brandnetelsoep en dille in een boeket. Een pleidooi voor een andere kijk op onkruid.

Meld je aan!

De mens, de stad en het eetbare

Een lezing met plaatjes over besloten tuinen, paradijstuinen en hoftuinen, de middeleeuwse Hortus concluses, de betekenis van het woord tuin, de relatie tussen het ontstaan van steden en het begrip ’tuin’. Hoe, wanneer en waarom werd de afstand tot het fruit en de kruiden tot de consument steeds groter? Wat is eigenlijk de oorsprong van een ‘cottagetuin’ en wat stond daarin ? Wat is het verband tussen wildplukken, roof-revolution en moestuinieren? Ik toon allerlei onverwachte en verrassende verbanden tussen kunstgeschiedenis, geschiedenis en dat wat wij eten. Wellicht ten overvloede: de lezing gaat niet over ‘moestuinieren’ en ook niet over de boeken die ik schreef. Een lezing die met zevenmijlslaarzen door de tuingeschiedenis gaat, om van te smullen. 

Meld je aan!

Compost stinkt niet

Over zure gronden, hergebruik van keukenafval, “the littlelest farmhands”, wormentorens, humus, keurcompost, bodemleven, de risico’s van GFT, -tonnen, -torens en -emmertjes en en nog heel veel andere dingen rondom compost. Voorheen heette deze lezing Compost is goud voor je tuin. Maar niet alle keukenafval verandert zomaar in goud…….

Meld je aan!

Wormentoren, wat is het en waarom?

Een wormentoren is een compostsysteem dat geschikt is voor kleine tuinen en balkons. Het is een gesloten systeem. Hoe komen de wormen erin? We stoppen ze er zelf in. Het gaat om de Eisenia Fetida, de red wriggler worm, of compostworm. Het is een strooisellaag-worm, die aan de oppervlakte leeft en dat is een andere soort dan de regenwormen die dieper in de bodem leven. Hoe werkt een wormentoren en waarom zou je die aanschaffen of maken en neerzetten? Ik vertel u over de waarde van de wortelkontjes, wormentree als Pokon voor de planten en bomen in uw omgeving, en nog veel meer. 

Meld je aan!

Schets je tuin

Deze workshop gaat over het schetsen van je eigen eetbare tuin of balkon. In een bijeenkomst van ongeveer twee uur zet je een mooi ontwerp in een schets op papier. Neem de maten van je tuin of balkon mee, alle benodigde materialen zijn voorhanden.

Meld je aan!

Loop met me mee

Dit is een wandeling over het perceel aan de Zuiderdijk, waar ik een verwilderd en verwaarloosd perceel natuur tot een voedselbos omvorm. We beginnen bij het hek, en maken een wandeling over goed begaanbare paden van ongeveer anderhalf uur. Onderweg stop ik op verschillende punten en vertel hoe we het perceel aantroffen, welke werkzaamheden er in welke volgorde zijn gedaan, welke aanplant en waarom die er is gekomen, en wat de bedoeling op langere termijn zal zijn. 

Meld je aan!

Wildplukken in eigen tuin

Dit is een wandeling door uw eigen tuin, met een kleine groep vrienden en/of familie. We beginnen bij het hek, of bij uw keukendeur en maken een wandeling van ongeveer anderhalf uur. Onderweg stop ik op verschillende punten en vertel ik wat in uw tuin eetbaar is, en hoe u dat kunt klaarmaken. Als u wilt, geef ik aanwijzingen voor het vereetbariseren van uw tuin. Desgewenst plukken we en bereiden daar in de keuken iets lekkers mee. Deze wandeling behoeft altijd een bezoek en een gedegen voorbereiding vooraf. In een voorkomend geval nodig ik een wildplukspecialist uit om mee te lopen.

Meld je aan!

Voedselbos in een notendop

De theorie van het voedselbos in minder dan een uur, dat is natuurlijk een onmogelijke opgave. Maar ik kan wel met zevenmijlslaarzen langs de uitgangspunten van permacultuur en kringlopen lopen en jullie laten kennismaken met de allereerste beginselen van het begrip Voedselbos. Zodat je weet waar je verdere informatie kunt vinden; in de bieb, op het internet en in het echt. De materie is immers ook vooral: goed kijken, observeren, natuurlijke patronen leren herkennen, overal en altijd eetbare vaste planten herkennen, wegblijven van intensieve bodembewerking, en altijd van iedere plant de beste en de lekkerste willen planten.

Meld je aan!

Permacultuur in een notendop

De theorie van permacultuur in minder dan een uur, dat is natuurlijk een onmogelijke opgave. Maar ik kan wel met zevenmijlslaarzen langs de uitgangspunten en de ethiek ervan lopen en jullie laten kennismaken met de allereerste beginselen van het begrip. Zodat je weet waar je verdere informatie kunt vinden; in de bieb, op het internet en in het echte leven. Ik vertel je hoe je dingen herkent die met permanente agricultuur als achterliggende gedachte zijn ontworpen en uitgevoerd. Permacultuur is immers ook een manier van denken: voor ieder probleem bestaat al de meest logische en natuurlijke oplossing. 

Meld je aan!